سلام

بیشتر بزرگترها با وجود اینکه ما کودکان را خیلی دوست دارند اما طریقه نگهداری ما رو در هنگام بروز بیماری نمیدونند و همین امر باعث میشه که دوران نقاهت ما طولانی بشه . لذا با همکاری پدرم از سایتهای مختلف مطالب پزشکی مربوط به کودکان را جمع آوری و از این ببعد در وبلاگ خودم میگذارم . امیدوارم که همیشه سالم و تندرست باشید . ( پارمیدا )

مراقبت از کودک بيمار

 

علائمي که نشانگر کودک بيمار است

 

وزن کم کرده است. -1

. رنگش پريده است ، دور چشمانش حلقه سياهي به وجود آمده ، نگاهش بي روح و زبانش سفيد است 2-

3- سر حال نيست در طول روز چرت مي زند و شست خود را مي مکد ، چيزهايي که در اطرافش مي گذرد برايش جالب نيست.

. عصباني است و بي جهت بهانه مي گيرد -4

. اشتها ندارد و از خوردن و آشاميدن خودداري مي کند -5

. خوب شير نمي خورد -6

. رنگ بر افروخته دارد و بدنش داغ است -7

. نفس تند و صدا دار دارد -8

. دور لبها ، ناخنها و مخاط دهان او کبود شده است -9

. دست و پاها سرد شده يا مفاصل ورم دارد -10

 

مراقبتهاي قبل از رسانيدن کودک به پزشک

 

1- در ابتدا لازم است به تمام علايم بيماري از  قبيل درد ، ميزان درجه حرارت بدن ، رنگ و تعداد دفعات دفع مدفوع و امثال آن به دقت توجه کنيد زيرا اين گونه علايم و همچنين شرح حال عمومي کودک از نظر پزشک معالج خيلي مهم است.

2- اگر احساس سرما ميکند با اضافه کردن چند پتو و يا پوشاندن لباس اضافه او را گرم کنيد.

3- در مواقعي که کودک استفراغ مي کند او را از طرف شکم روي زانوهايتان بخوابانيد به طوري که به طرف پايين باشد و يک ظرف جلوي دهانش بگذاريد و به پشتش بزنيد تا آنچه در دهان دارد بيرون بريزد و از ورود مواد غذايي به برونشها جلوگيري گردد.

 

مراقبتهاي پرستاري از نوزاد و کودک بعد از معاينه پزشک

 

مراقبتهاي عمومي                  2 – مراقبتهاي ويژه -1

 

مراقبتهاي عمومي  

 

1- ملحفه هاي تخت يا بستر کودک را هر روز عوض کنيد زيرا براي کودکي که بيمار است بخصوص اگر تب دارد خوابيدن در ملحفه هاي تميز بسيار آرام بخش است.

. هر روز صورت ، دستها و حتما پاهاي او را بشوييد اين عمل به کودک طراوت مي بخشد و احساس راحتي مي کند - 2

3- اگر پزشک حمام کردن را منع ننموده است مي توانيد او را حمام کنيد منتهي درجه حرارت حمام حدود 23 تا 25 درجه باشد.

- تا وقتي کودک تب دارد از پوشانيدن زياد او خودداري کنيد زيرا اين عمل باعث مي شود که حرارت بدن او زياد .4

. - وقتي تب قطع مي شود کودک عرق مي کند بنابراين در چنين مواردي بايد لباسهاي او را عوض کنيد تا سرما نخورد 5

. اگر پزشک رژيم غذايي خاصي را براي او منظور نمود سعي کنيد با دقت آن را انجام دهيد - 6

. هنگاميکه کودک تب دارد تا جايي که ممکن است به او مايعات بدهيد - 7

8- اگر کودک چيز بخصوصي را براي خوردن درخواست کند مي توانيد از آش ، سبزيهاي پخته ، کمپوت براي تغذيه او استفاده کنيد.

9- چنانچه کودک بيماري مسري دارد بعد از هر بار تماس با او ، دستهايتان را خوب بشوييد و در صورت امکان ضد عفوني کنيد.

 

 مراقبتهاي ويژه

 

مراقبت از کودک بيمار بايد در ساعتهاي منظم و حساب شده و زماني که او سر حال است انجام گيرد . هر روز صبح که وي تازه از خواب بيدار شده و همچنين بعد از ظهر ها و پس از خواب نيمروزي که خستگي جسمي کودک بر طرف شده و از نظر روحي شاداب است ، به انجام مراقبتهاي ويژه پرستاري مبادرت کنيد . درجه حرارت بدن او را در اين مواقع اندازه گيري کنيد و آن را همراه ساير اطلاعاتي که پزشک را در جريان روند بهبوديش قرار ميدهد در ورقه اي ثبت نماييد.

 

 

تب چيست ؟ و در چه حالتي خطرناک است ؟

 

در نتيجه فعاليتهاي متابوليکي بدن ، تغيير دماي بدن در شب و روز طبيعي است . اما در بيماريهاي عفوني اين تغيير بيشتر است کم آبي هم ايجاد تب مي کند . دماي طبيعي بدن در حالت سلامت و آسايش بين 3 / 36 تا 2 / 37 در نوسان است . اصطلاحا افزايش گرماي بدن بيش از 2 / 37 را در پزشکي تب مي گويند.

تب اگر از 40 درجه سانتي گراد ( 104 ) فارنهايت بالاتر رود هيپرپيرکسيا گويند . تب بيش از 3 / 42 سانتي گراد ( 110 ) فارنهايت خطرناک است.

 

شرايط پرستاري از کودک تب دار

 

. تخت بيمار ، ملحفه و پوشش بيمار بايد تميز و سبک باشد -

لباس بيمار بايد آزاد و سبک باشد. -

- اتاق بيمار داراي هواي معتدل و تهويه کامل باشد و چنانچه به دستور پزشک پنجره اتاق بيمار بايد گشوده باشد.

 نوشيدني خنک مرتبا به بيمار داده شود.-

.  دهان و زبان بيمار را بايد مرتبا شستشو داد-

.  با اسفنج و آب سرد دست و پاي بيمار را خنک نگهداريد-

. به دستور پزشک پاشويه و يا در تبهاي شديد از کمپرس ولرم براي تمام بدن استفاده نماييد -

 

 

علت لرز چيست ؟ و چه هنگام تب و لرز با هم عارض مي شوند ؟

 

لرز نتيجه اختلال ناگهاني در مرکز تنظيم حرارت بدن است . لرز عبارت است از احساس سرماي شديد همراه با تکانهاي غير ارادي در بدن که غالبا با تب همراه مي باشد و در اکثر بيماريهاي ميکروبي و عفوني پيدا مي شود مانند پنوموني ، ذات الريه

 

مراحل لرز

 

احساس سرما و تکان غير ارادي : پوست سرد ، صورت کبود ، تنفس ضعيف و تند . در اين حالت تب بالا مي رود و حتي گاهي به 40 درجه مي رسد ولي بيمار حس سرما مي کند.

. احساس گرماي شديد بلافاصله پس از پايان لرز که در اين حالت بيمار از گرماي ناراحت کننده اي رنج مي برد

. عرق کردن : در اين مرحله پوست بدن مرطوب مي شود ، بيمار عرق فراوان ميکند . تب پايين مي آيد و نبض آرامتر ميزند

 

 

مراحل مراقبت از بيمار در حال لرز

 

در مرحله اول لرز به بيمار بايد نوشيدني داغ داده شود . به دور او پتوي گرم پيچيده تا آنکه در خود احساس گرما کند.

 

در مرحله دوم و با حس گرما بر عکس بايد به بيمار نوشيدني خنک داد و به پيشاني او کمپرس آب ولرم گذاشت و اگر از سر درد و فشار داخل مغز رنج مي برد اصول پرستاري براي تبهاي شديد را بايد انجام داد . کودکيار بايد متوجه و آگاه باشد که زمان عرق کردن را با افراط در سرد نمودن بيمار به عقب نيندازد و در زمان عرق کردن کودکيار بايد در کنار بيمار باشد و عرقهايي که بيشتر و زودتر از پيشاني و گردن و سينه شروع مي شود خشک کند.

 

 

براي تعيين درجه حرارت صحيح بيمار بايد چه شرايطي داشته باشد ؟

 

. بيمار در حالت استراحت کامل باشد -

. بيمار را به تازگي حمام سرد و يا گرم نداده باشند يا خود او حمام نگرفته باشد -

. - بيمار قبلا آشاميدني گرم و سرد ننوشيده باشد

. بيمار هوشيار باشد -  

 

راههاي اندازه گيري درجه حرارت بدن

 

الف ) زير زبان                ب ) پوست ( زير بغل يا در کشاله ران )              ج ) مقعد

 

موارد منع استفاده از دما سنج دهان

 

- کودکان

بيماران رواني -

بيماران بي هوش و در حال اغما -

بيماراني که به عللي از راه دهان نفس مي کشند -

بيماراني که لوله اکسيژن در بيني دارند -

بيماراني که دهان يا بيني آنها عمل شده است -

بيماراني که بيني آنها زخم است -

 

نبض را تعريف کنيد؟

با هر ضربان و انقباض قلب مقداري خون وارد سرخرگ آئورت مي شود که موج ضربه اي آن در تمام سرخرگها انتشار مي يابد و به سهولت مي توان آن را در سرخرگهاي نزديک به پوست ديد يا با نوک انگشتان حس کرد

 

سه نکته اصلي که کودکيار در موقع گرفتن نبض بايد به آنها توجه داشته باشد کدامند ؟

تعداد نبض              2 – فشار نبض                  3 – فاصله هاي بين نبضها يا ريتم آن-1

 

 

نبض طبيعي بايد داراي چه مشخصاتي باشد ؟

 

. شماره آن با سن بيمار مطابقت دارد -

. فشارش متعادل است -

. فاصله هاي بين نبضها يکسان و يکنواخت است -

 

 

مراحل تنفس را نام ببريد ؟

 

- مرحله دم فرو بردن

 مرحله دم بر آوردن -

يک مرحله کوتاه استراحت يا وقفه -

 

عواملي که باعث تند يا کند شدن تنفس مي شود

 

در اضطراب و ترس يا پس از ورزش و حرکات شديد -

   در بيماريهاي ريوي و قلبي-

  مسموميتهاي خوني و بيماريهاي عفوني و تب دار -

   اسهال-

  بيماريهاي عصبي و غدد ترشحه داخلي -

 

 رابطه تنفس با نبض به چه صورتي است ؟

 

رابطه تنفس با نبض به نسبت يک به چهار است بدين معني که در طول يک تنفس عادي چهار نبض وجود دارد.

 

فشار خون

 

فشار خون عبارت از نيرويي است که در اثر برخورد خون به جدار سرخرگها به وجود مي آيد . اين فشار با توجه به ميزان بازده قلب متفاوت است.

 

 

 

فشارخون  سيستولي و فشار خون دياستولي را  تعريف کنيد ؟

 

هنگام انقباض قلب که خون به داخل سرخرگ آئورت با حداکثر فشار وارد مي شود فشار خون سرخرگي به بيشترين حد مي رسد و اين فشار را در اصطلاح پزشکي فشار سيستولي گويند . و موقعي که قلب در حال انبساط است فشار کمتر شده به حداقل مي رسد و اين فشار را فشار دياستولي مي نامند.

 

 

فشار خون سرخرگي نحت تاثير چه عاملي قرار دارد ؟

 

  مقاومت ديواره سرخرگها                          -  حجم خون-

 

  تندي يا کندي ضربانات قلب                        - غلظت خون-

 

مقاومت محيطي                                     - مقاومت جلوي دريچه آئورت -

 

مقاومت پشت دريچه آئورت -

 

 

نظافت کودک و بيمار و حمام دادن او را در بستر

 

پيش از تعويض ملحفه ، نظافت روزانه را از نظافت دهان و دندان كودك شروع کنيد و روزانه حداقل 2 بار وسايل مسواک کردن را در اختيارش قرار دهيد و اگر خودش قادر به انجام اينکار نبود او را ياري نماييد . دستها و صورت و پاهاي کودک را روزانه يکبار با استفاده از يک لگن آب بشوييد و با حوله خشک کنيد . براي حمام کردن نوزاد و کودک پيش از تعويض ملحفه ابتدا بايد وسايل مورد نياز را فراهم نمود . پس از فراهم کردن وسايل مورد نياز کليه لوازم اضافي روي بستر از قبيل پتو ، بالش ، ملحفه و غيره را جمع آوري کنيد و براي خيس و کثيف نشدن تشک ، يک مشمع بزرگ روي آن بکشيد و سپس لباسهاي کودک را به جز زير پوش از تنش درآوريد و يک حوله بزرگ روي بدنش بيندازيد و در زير آن زير پوشش را از بدن خارج نماييد . دستهاي او را از زير حوله بيرون بياوريد و در لگن قرار دهيد و با ليف و صابون آنها را بشوييد . سپس بالا تنه بدن را نيز با استفاده از يک حوله خيس از بالا به پايين تميز کرده و خشک نماييد . پايين تنه و پاهاي کودک را نيز مانند دستهايش با استفاده از ليف و آب داخل لگن بشوييد و خشک کنيد.

 

 

طريقه دادن دارو به کودک بيمار

 

وقتي ساعت دادن دارو به کودک فرا رسيد بايد در انجام اينکار کاملا مصمم باشيد و کودک از حالت شما که هيچ گونه ضعفي در آن ديده نمي شود متوجه گردد که تصميم شما اجتناب ناپذير است و او چاره اي جز قبول ندارد . البته اين امر به معناي کارگيري خشونت نيست و نبايد رفتاري توام با استبداد و عصبانيت داشته باشيد  بايد طوري رفتار کنيد که گويي منتظر هيچ گونه واکنشي از طرف او نيستيد و با حالتي مهربان و در عين حال مصمم به او نشان دهيد که دارو را با وجود مقاومتهايش بايد بخورد.

 

 

طريق استفاده از دارو

 

الف ) خوراندن دارو با قطره چکان : نظر به اينکه کودکان کمتر از يک سال ، خودشان نمي توانند ظرف محتوي دارو را در دست بگيرند لذا براي دارو دادن به آنها از قطره چکان پلاستيکي يا شيشه اي استفاده مي شود

 

ب ) خوراندن دارو با فنجان مدرج : به کودکان بزرگتر با اين روش مي توان دارو داد

 

موارد منع مصرف دارو

 

 . چنانچه بر چسب ظرف محتوي دارو کنده شده باشد -

. در صورتيکه تاريخ مصرف دارو گذشته باشد -

. چنانچه علايم حساسيت پس از مصرف دارو در کودک ظاهر شود -

. چنانچه دارويي از محفظه خود خارج گرديده است -

 - چنانچه پس از مصرف دارويي تغيير فيزيکي غير عادي نظير چرت زدن و گيجي و ... در کودک مشاهده نموديد ، مصرف دارو را قطع نماييد و مراتب را به اطلاع پزشک معالج برسانيد.

- بعضي داروها بر وضع مزاجي کودک اثر مي گذارند ، در صورت مشاهده هر گونه اختلال مصرف دارو را قطع کرده پزشک را در جريان امر قرار دهيد.

- در صورتي که دارو تغيير رنگ داده يا غلظت آن تغيير کرده است و يا زمانيکه شربت حالت دلمه يافته است نبايد مورد استفاده قرار گيرد.

- اگر دارو براي کودک بيماري تجويز شده ، براي کودک ديگري که احتمال بيماري مشابه کودک اول داده مي شود نبايد مورد استفاده قرار گيرد

 

 

شياف را تعريف کنيد ؟ شياف به چه منظوري گذاشته مي شود ؟

 

شياف نوعي از اشکال دارويي است که مخروطي شکل است و از طريق مقعد مورد استفاده قرار مي گيرد . شياف به منظور تخليه روده گذاشته مي شود.

 

 

مادران براي مبارزه با بي اشتهايي کودکان هنگام بيماري چه نکاتي را بايد رعايت کنند ؟

 

- هيچ گاه ازدادن شير مادر به نوزاد دريغ نشود حتي در موارديکه نوزاد مبتلا به اسهال و استفراغ مي باشد مصرف حجم کافي از مايعات مخصوصا در مواقعي که کودک دچار عفونت مي باشد کاملا براي کودک ضروري است.

 

- گاهي عفونت ها باعث خشکي دهان و لبهاي کودک شده ، اشتهاي او را کمتر مي کنند . در اين صورت بايد او را بوسيله غذاهاي نرمتر و اشتها آورتر و همچنين غذاهايي که اثر تحريکي کمتري دارند به غذا خوردن تشويق کرد.

 

- در صورت ابتلاي نوزادان به سرخجه ، اسهال ، عفونتهاي دستگاه تنفسي و ساير بيماريهاي عفوني مهم ، بايد از غذاهاي غني از ويتامين. A   استفاده شود

 

- در طي دوره نقاهت و هنگامي که کودک در حال بهبودي است تجويز يک رژيم مناسب حاوي مقدار کافي انرژِي و پروتئين ضمن فراهم کردن امکان رشد کودک ، مواد ذخيره اي بدن کودک را نيز که در حين بيماري مصرف شده جبران ميکند.

تغذيه کودک مبتلا به استفراغ

 

کودکي که استفراغ مي کند بايد کاملا تحت مراقبت قرار گيرد . بعد از اولين استفراغ بهتر است به مدت يکي دو ساعت هيچ نوع غذايي به او داده نشود . بعد از اين مدت مي توان به کودک دو قاشق غذا خوري آب خنک داد و اگر آن را تحمل کرده و احساس گرسنگي کند بايد با فاصله 20 دقيقه يک استکان آب قند رقيق خنک به او داده شود و با فواصلي آن را تکرار کرد . دادن مقدار کم مايعات در دفعات مکرر براي جلوگيري از پر شدن روده و جلوگيري از استفراغ مجدد توصيه مي شود.

 

 

تغذيه کودک مبتلا به اسهال

 

اسهال عارضه بسيار شايع دوران شيرخواري است . براي پيشگيري از عواقب وخيم آن بايد مقدار مايعاتي را که کودک از دست داده با تجويز آب به مقدار کافي جبران کرد . پس از شروع اسهال بايد غذاي معمولي کودک را قطع کرد و مدت 8 تا 12 ساعت فقط مايعات به او داد . رژيم غذايي در ابتدا شامل آب جوشيده به صورت شربت قند رقيق خواهد بود . لزومي به قطع شير مادر نيست . اگر اسهال به صورت آبکي ادامه يابد بايد از پودر او. آر . اس استفاده شود.

 

 

مراقبت از کودک مبتلا به سرخک

 

براي پيشگيري از عوارض و بهبودي سريع بايد کودک را تا خاتمه تب ، گلو درد ، سرفه و ساير علايم در بستر نگاه داشت . رژيم غذايي خاصي براي بيمار سرخکي وجود ندارد ولي لازم است بيمار غذاهاي ساده و زود هضم خورده ، مايعات زياد بنوشد . چون چشم بيمار مبتلا به سرخک نسبت به نور حساس است اتاق او بايد تاريک باشد و نور مستقيم به چشم وي نتابد . چون بيشتر عوارض سرخک را باکتريهاي مختلف توليد مي کنند لذا پزشک براي پيشگيري از آن آنتي بيوتيک به بيمار مي دهد اين داروها را بايد در ساعت مقرر به کودکان خوراند . در مدتي که کودک سرخک دارد از تماس وي با ساير کودکان بايد جلوگيري کرد . ضمنا براي جمع کردن ترشحات مجاري تنفسي کودک بهتر است از دستمالهاي يکبار مصرف استفاده شود.

 

 

براي بهبودي کودک مبتلا به سرخجه رعايت چه نکاتي ضروري است ؟

 

   پيروي از اصول جدا سازي-

   رعايت بهداشت دهان و دستگاه تنفسي-

دادن به موقع داورهاي لازم که پزشک تجويز کرده است -

رسانيدن مايعات کافي به بدن کودک و دادن غذاي کافي -

نکته بسيار مهم در اين رابطه عدم تماس خانم باردار بخصوص در سه ماهه اول بارداري با کودک مبتلاست -

 

 

براي بهبودي کودک مبتلا به آبله مرغان رعايت چه نکاتي الزامي است ؟

 

. به دليل واگيردار بودن اين بيماري اتاق کودک را بايد جدا کرد -

. گرفتن ناخنها و رعايت نظافت و بهداشت پوست براي پيشگيري از خاراندن بدن و عفونتهاي ثانوي ضروري است -

 

. اين کودکان نياز بيشتري به مايعات دارند -

. بهداشت دهان و دندان بايد رعايت شود -

. براي پايين آوردن تب در اين بيماري از آسپيرين به دليل ايجاد عوارض آسپيرين استفاده نشود -

 

 

نکاتي را که هنگام سرما خوردگي بايد رعايت کرد

 

- اتاق طفل را به طور يکنواخت گرم نگاه داريد . البسه کودک را متناسب با فصل انتخاب کرده از پوشاندن بيش از حد کودک که باعث عرق کردن مي شود خودداري نماييد.

. رطوبت اضافي اتاق طفل به جلوگيري از انسداد بيني کمک مي کند -

- تجمع ترشحات بيني باعث انسداد و گرفتگي آن مي شود و ممکن است كودك را در موقع شير خوردن از پستان مادر يا فنجان به شدت ناراحت سازد لذا با استفاده از محلول نمکي استريل بيني او را پيش از تغذيه بايد شستشو داد.

- کودک را تحت درمان پزشک قرار دهيد و در صورت تجويز پزشک از قطره بيني و شربت سرفه طبق دستور استفاده نماييد.

. دادن مايعات کافي براي جبران کمبود آب بدن و ادامه شير مادر بسيار موثر است -

 

 

برنامه صحيح مراقبت از کودکان مبتلا به سياه سرفه

 

خوراندن شير به مقدار کم پس از هر بار استفراغ -

 دادن مايعات کافي به کودکان براي جبران کمبود آب بدن-

  مصرف بموقع و منظم داروهاي طفل-

  مرطوب نگه داشتن هواي اتاق-

تامين هواي آزاد و پاک -

- نظافت و بهداشت شخصي

 

 

از کودک مبتلا به آنفولانزا چگونه بايد مراقبت کرد ؟

 

. واکسن ميکروب ضعيف شده اين بيماري براي کودکان مبتلا به بيماريهاي مزمن و سرطان ضروري است -

. مايعات کافي به کودک خورانده شود -

. بيمار تحت درمان پزشک قرار گيرد -

- استراحت در بهبودي سريع طفل بسيار موثر است . لذا در موسسات شبانه روزي سعي شود کودک در بستر  نگهداري شود و از اجتماع کودکان براي برنامه هاي دسته جمعي جلوگيري به عمل آيد.

. کليه لوازم و وسايل کودک جدا نگهداري و ضد عفوني گردد -

 

برگرفته از :

© 2002, Islamic Republic of Iran Broadcasting Website.

Email: tv@irib.ir : آدرس پست الكترونيك